zaterdag 23 mei- eerste Pinksterdag 24 mei: Alsof Tonio tweemaal is gestorven

Onze moeder, van Hinde en mij, is op 27 april overleden. De begrafenis op de joodse begraafplaats in Aalten, waar ze vandaan kwam, was heel mooi. Ze wilde begraven worden bij haar moeder die ze verloor toen ze zelf pas vier jaar oud was. Die gebeurtenis is het grote trauma in haar leven gebleken. Haar vader werd gesjatchend (gekoppeld)aan een Duits joodse vrouw, een echte stiefmoeder (een Joodse moffin, zoals onze moeder haar noemde, of, nog fijner: Het Wijf) die twee kinderen van zichzelf meenam. Onze moeder heeft erg geleden onder het regiem van deze vrouw.

Onze moeder overleed op een hele bijzondere manier: heel tevreden, eindelijk verlost van de last van het leven, zoals zij die in extreme mate had ervaren. Voor het eerst zagen Hinde en ik een ontspannen, opgewekte vrouw die ze tijdens haar leven nooit is geweest. Hoe jammer, maar ook: hoe fijn en dankbaar dat wij dit nog hebben mogen meemaken. Op deze manier kunnen Hinde en ik door met het beeld van een opgeluchte, blijmoedige moeder. Natuurlijk was er het vreselijke verdriet over de dood van haar kleinzoon Tonio en ik kon haar wat dat betreft natuurlijk niet troosten. Maar ze had haar manier van acceptatie gevonden. Ze zei steeds: ‘Ik weet zeker dat ik Tonio weer zal terugzien. Dan houd ik hem even voor mezelf en stuur hem dan naar jullie terug.’ Die illusie hebben we natuurlijk niet doorbroken.

Het is wel zwaar, je ouders binnen één jaar verliezen, ook al waren ze erg oud. Vooral omdat ze voor mij onlosmakelijk verbonden zijn met Tonio, die heel wat dagen en nachten van zijn leven als kind bij hen heeft doorgebracht, eerst bij hun beide gezamenlijk, later, na hun scheiding, bij ieder van hun afzonderlijk.

Eergisteren hebben Adri en ik meegedaan aan de feestelijke verhuizing van boekhandel Scheltema in Amsterdam. Dat voelde als een soort morele verplichting, want de boekhandel is toch de aangewezen plek waar onze boeken verkocht moeten worden. Het was een mooie middag, maar voelde, zoals alle ‘feestelijkheden’ na de dood van Tonio ook heel vreemd, alsof ik vanuit een andere wereld de middag beleefde. Hoezo alsof? Het leven is niet meer het hetzelfde leven van voor de dood van Tonio. Het voelde dan ook goed toen we weer thuis waren. Dat is voor ons thuiskomen in onze, weliswaar met verdriet doorspekte, maar vertrouwde manier van leven.

Adri en ik zijn het liefst met zijn tweeën om de herinneringen aan en het verdriet om Tonio te delen. Helaas zorgt het verdriet delen niet voor gedeeld verdriet, zoals Adri al heeft beschreven. Was dat maar zo. Het lijden blijft, het gemis blijft, de pijn blijft, de lichtheid die je als mens af en toe kunt voelen (want ook mét een kind is het leven niet één groot feest) is voor altijd weg, want Tonio komt nooit meer terug. Het blijft onaanvaardbaar dat hij zijn leven niet verder heeft mogen leven. Morgen, zaterdag 23 mei, is de dag dat Tonio, nu alweer vijf jaar geleden, omkwam. 23 Mei viel toen op zondag Eerste Pinksterdag, de ‘feestdag’ die nu op 24 mei valt. Zo zijn er voor Adri en mij altijd twee sterfdata van Tonio’s dood.

Advertenties

28 gedachtes over “zaterdag 23 mei- eerste Pinksterdag 24 mei: Alsof Tonio tweemaal is gestorven

    1. Dag Grethe, dat ik nu even niet schrijf aan mijn blog heeft alles te maken met nog een boek waar ik mee bezig ben en waarvan het idee onlangs bij me op kwam. Ik kan er verder nog niets over zeggen.

      Ik vind het ook wel jammer hoor, maar de tijd ontbreekt me nu om met nog iets bezig te zijn.

      Lieve groet,

      Mirjam

      Like

      1. Lieve Mirjam,

        Bedankt voor je reactie Mirjam, was oprechte belangstelling. Goed te weten dat je toch aan het schrijven bent. Succes! Kijk naar je boek(en) uit.

        Allerhartelijkste groet,
        Grethe

        Like

  1. “The day after” 23 mei 2015 is weer voorbij ,maar het is niet voorbij ,Tonio blijft bij jullie in gedachten tot het einde van jullie leven. Als er niemand meer aan Tonio denkt dan pas is hij dood!

    Like

  2. beste onbekende en toch zeer genegen Myriam en Adri

    ik deel mijn gedachten met jullie .Ook voor ons is dit een vreselijke dag .
    Anderhalf jaar geleden vandaag is onze 27 jarige zoon vertrokken en nooit meer teruggekomen.
    Vermoord en Vermist tot op heden.
    Je bent thuis en wil weg ,je gaat weg en wilt thuis zijn.
    Heel je leven omvergeblazen ,je toekomst weg, je verleden alles wat je nog hebt.
    en je heden … een moeten van s morgens tot s avonds.
    Doorgaan voor de anderen…
    De zon schijnt alsof er niets veranderd is…terwijl je hart alleen maar aan hem kan denken.

    lieve

    Like

    1. Dag Lieve, Soms lijkt het erop dat het nog erger kan, nee, dat lijkt niet, dat is zo! Wat een afschuwelijke gebeurtenis: vermoord én vermist. Dan zit je als ouder met drie drama’s die je altijd zullen blijven vergezellen: de dood van je kind, de moord op je kind, en de vermissing van je kind. Gruwelijk, ik kan niets zeggen dat de pijn mogelijk zou verlichten. Ik hoop dat je iemand hebt die naar je luistert. Liefs, Mirjam

      Like

  3. Lieve Mirjam.

    Wat een prachtige ervaring om te hebben kunnen zien, hoe je moeder op haar sterfdag werd wie zij was. Er is geen waarom, of er is een daarom. Wat troostend voor jullie, dat zij zeker wist, dat zij Tonio weer zou zien. Mooie herinneringen, dat Tonio zo graag bij haar wilde logeren. Zij mooie dagen en leuke momenten met haar kleinzoon heeft beleefd.

    Voor jullie staat de tijd vandaag en morgen stil. Een extra rauw randje aan het dagelijkse missen.

    Sterkte en alle goeds voor beiden!

    Grethe

    Like

      1. Dank je wel. Het verdriet in het boek tonio toonde zoveel raakvlakken.Zo als je het voelt werd het ook beschreven,en ja de eerste bladzijden waren voor mij ook al verassend door de naam Esme’

        Like

  4. bij ons is het op 3 juni 2 jaar geleden dat onze zoon michel verongelukte, ik had toen tonio al gelezen , en dacht hoe verschrikkelijk moet dat zijn. Nu weet ik hoe het is, nog ontelbare keren erger dan je je kan voorstellen.

    Like

    1. Beste Christiane, ik kan helaas niets opbeurend tegen je zeggen. Het was verschrikkelijk, het is verschrikkelijk en het blijft verschrikkelijk. Probeer wel steeds een doel te stellen, maakt niet uit wat, als het jou maar afleidt. En erover praten, praten, praten en nog eens praten. Degenen die daar niet tegen kunnen: weg ermee. Zij wanen zich verzekerd van een geluk dat bij hun een dierbare nooit iets zal overkomen. Domme mensen, mijd ze! Het bezorgt je onnodig veel verdriet dat je er niet nog eens bovenop kunt hebben. Lieve groet, Mirjam

      Like

  5. Lieve Mirjam en Adri, Vandaag ben ik bij Tonio geweest. Veel sterkte en erg veel liefs vooral vandaag en uiteraard voor altijd. Ko Kantorowitz.

    Like

  6. Lieve Mirjam het raakt me steeds weer…. dat jij je gevoel of gedachten in taal zo mooi kunt verwoorden ..ik weet zeker dat jullie lieve zoon Tonio wel ontzettend trots op zijn moeder moet zijn!!

    heel veel kracht en liefs, Adrie xx

    Like

  7. Het enige wat er gezegd kan worden is: sterkte. Bij ons is het dit jaar 9 jaar geleden dat onze dochter overleed. Het verdriet blijft, maar je wordt er niet meer zo door overweldigd, is mijn ervaring. Wennen zou ik het niet willen noemen…

    Like

  8. Lieve Mevrouw Rotenstreich,

    Geen paniek om de verloren gewaande tekst. Deze is niet weg. Ik heb het net gelezen ! Kijk maar, hier is ze als bijlage.

    Ik woon in Miami, U.S.A. en had mijn zus Magda, die in Amsterdam woont gevraagd het boek TONIO voor me mee te brengen. Zo indruwekkend ! Daarom heb Ik me ook aangemeld voor Uw blog.

    Heel veel sterkte !

    XOX, Petra Bordewijk-Ferdinandus

    On Saturday, May 23, 2015, Mirjam Rotenstreich. Dagboek van een

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s